معرفی بخش در یک نگاه

بخش در یک نگاه

برای مشاهده معرفی کامل بخش کلیک نمائید

مراغه دومین شهر بزرگ استان آذربایجان شرقی و مرکز اداری شهرستان ویژه مراغه است. این شهر در کنار رودخانه صوفی‌چای در دامنه جنوبی کوه سهند و در ۱۳۵ کیلومتری جنوب مرکز استان واقع شده‌است. در سال ۸۷ خورشیدی طرح ایجاد منطقه ویژه اقتصادی مراغه در این منطقه به تصویب دولت رسید.
مراغه که به باغ شهر ایران و پایتخت نجوم ایران شهرت دارد جزو ده شهر تاریخی ایران می‌باشد. سالانه گردشگران خارجی و ایرانی زیادی از مراغه دیدن می‌کنند. مراغه با فضای سبز وباغهای متعدد در داخل شهر همچنین رودخانه زیبای صوفی چای که از مرکز شهر می‌گذرد یکی از مهمترین مراکز توریستی و گردشگری در استان آذربایجان شرقی به حساب می‌آید، خیابان‌های مشجر و درختان سر به فلک کشیده زیبایی خاصی به خیابانهای مراغه بخشیده‌است. این شهر از دوران قبل از اسلام ، ‌آباد بوده‌است اما قرن‌های ۱۲ تا ۱۴ میلادی دوران رشد و شکوفایی آن است؛ زمانی که پایتخت سلسله‌های متعدد محلی از جمله احمدیلیان و اتابکان آذربایجان بوده‌است و در نهایت مرکز حکومت ایلخانی قرار داده شد. مراغه به لحاظ بافت غنی تاریخی و فرهنگی، با بیش از ۳۰۰ اثر ثبت شده ملی، جزء ۱۰ شهر برتر کشور محسوب می‌شود. رصد خانه مراغه که در دوران خواجه نصیر بنا شده از جمله آثار تاریخی برجسته مراغه و ایران است که بیش از ۴۰۰۰۰۰جلد کتاب در آن موجود بوده‌است و بزرگترین دانشمندان اسلامی سراسر جهان اسلام در آن گرد هم آمده بودند.
مراغه با دارابودن ۲۶ میلیون کیلومتر مربع مساحت (سال ۱۳۹۴ خورشیدی و ۱۷۵۲۵۵ نفر جمعیت (سال ۱۳۹۵ خورشیدی) ، دومین شهر بزرگ پس از تبریز و دومین شهر پرجمعیت استان پس از تبریز به‌شمار می‌رود.
واژه‌ای که امروزه بر این شهر اطلاق می‌شود، تغییریافته واژه ترکی «ماراآغا» به‌معنای جایگاه بزرگان است. موقعیت منطقه‌ای مراغه طوری است که از شمال به شهر تبریز ارتفاعات کوههای سهند و از شرق به شهرستان هشترود و از سمت مغرب به دریاچه ارومیه و از جنوب به شهرستان میاندوآب محدود است فاصله مراغه – تبریز از طریق جاده آ سفالته ۱۳۰کیلومتر است اختلاف ساعت این شهر با تهران ۲۱ دقیقه و ۳۰ ثانیه است. این شهرعلاوه بر جاده آسفالته از طریق خط آهن به تبریز و تهران و از طریق خطوط هوایی به تهران متصل می‌شود. بطور کلی مراغه از دو ناحیه کوهستانی و جلگه‌ای تشکیل یافته واز لحاظ آب و  هوا معتدل (متمایل به سردی) و نسبتا مرطوب است.
معرفی بخش مرکزی مراغه
بخش مرکزی شهرستان مراغه یکی از بخش‌های تابعه شهرستان مراغه در استان آذربایجان شرقی در شمال غربی ایران است.
طبق سرشماری 1395 مرکز آمار ایران، جمعیت بخش مرکزی شهرستان مراغه 57717 نفر جمعیت می باشد.
جاذبه های گردشگری


از آثار بسیار کهن در مراغه؛ مهرابه مراغه است. مهرابه ها نیایشگاه های مهرپرستان بوده است. مهرپرستی؛ دینی ایرانی بوده که تقدس خورشید از اجزای اصلی آن به شمار می رفته است.

محصولات کشاورزی

مراغه يكي از مراكز مهم تهيه و صدور خشکبار محسوب مي شود. از چشمه های معدنی معروف اطراف شهر مراغه مي توان به: شور سو ، گشايش، ايستي بلاغ، قره پالچیق و ساری سو اشاره كرد. از بناهاي تاريخي و قديمي آن گنبد كبود (قبر مادر هلاکو)، گنبد مدور، گنبد غفاريه و آرامگاه اوحدی مراغه ای شاعر برجسته دوره ایلخانی و... را مي توان نام برد.

اوج شهرت نام مراغه به عهد هلاكوخان مي رسد. در دوره هلاكوخان و در زماني كه مراغه به عنوان پايتخت برگزيده شده بود، با تقاضا و تشويق دانشمند بزرگ ايراني خواجه نصير الدين طوسي، معتبرترين مركز علمي جهان يعني رصدخانه مراغه در يكي از تپه هاي شمال غربي مراغه احداث گرديد كه قبل از ويراني يكي از بزرگترين مراكز پژوهشي و نجومي زمان خود در جهان بود. هم اكنون گنبدي بلند جهت پوشش بقاياي برج مركزي رصدخانه بر روي آن احداث گرديده كه به عنوان نمايشگاهي از آثار آلات نجومي آن دوره نيز از آن استفاده می شود.

فهرست روستاهای شهرستان مراغه
















دانلود فایل

pdf

(دانلود) download

قدمت بخش

فرهنگ و رسوم مراغه

فرهنگ هر قوم برآيند ريشه و غناي آن قوم مي باشد، و به عبارتي در ترجمان اين موضوع اينگونه بيان مي شود كه درخت بي ريشه دوام ندارد.پس فرهنگ و آداب و رسوم ، داستانها، اشعار ، موسيقي ، پوششها و غيره به بقا و دوام و در نهايت رشد آن جامعه منجر مي شود و قومي مي تواند پويا باشدكه بر بودن خود مستدامو آن را به شدن تبديل كند و زماني كه فرهنگ غني شد به تمدن تبديل مي شود.

آذربايجان با داشتن تمدن ، فرهنگي بسيار غني كه قدمت هزاران ساله را در عرصه فرهنگ در كارنامه خود دارد. بدون ترديد بخش اعظمي از فرهنگ فلات ايراني را تحت پوشش قرار داده و در فرهنگ اقوام همسايه خود اثر گذاشته است كه حتي امروزه نيز مي توانيم شاهد بيشماري از اين تاثير فرهنگها در شكلهاي مختلف باشيم.

از جمله اركان اصلي آداب و فرهنگ آذربايجان مي توان به دامنه جنوبي سهند با محوريت مراغه و بخشهاي تابعه اشاره كنيم كه صفاتي همچون گنجينه بزرگ تاريخ طبيعي و فرهنگي ، غناي بالاي مذهبي قبل و بعد از اسلام ، قطب ادبيات آذربايجان در سالهاي متمادي دليل قاطعي بر اين مدعاست.

اعياد و جشنها

از آداب و رسوم دیرینه هر ملت با فرهنگ, برگزاری جشن ها و بزرگداشت برخی روزهای بخصوص در طول سال است که متناسب با نوع فرهنگ و باورها و اعتقادات و شرایط آب و هوایی و غیره آن منطقه می باشد. در مراغه نیز مناسبتهای اصیل بسیاری وجود دارد که از گذشتگان بسیار دور به ما به ارث رسیده است. از جمله این اعیاد و جشن ها می توانیم به موارد زیر اشاره کنیم :
ایل بایرامی :
مردم مراغه آغاز فصل بهار را که نشانه سرسبزی و بیداری طبیعت و وفور نعمت هاست مقدس شمرده و آن را جشن می گیرند. از مراسم خاص ایل بایرامی(نوروز)در مراغه و روستاهاي حومه آن رنگ كردن تخم مرغ و پرورش سبزه و برخی از بازیهای سنتی می باشد .
چیله گئجه سی :
آخرین شب پاییز را شب چله می نامند. اکثر مردم هندوانه شب چله خریده و در این شب میل می کنند و معتقدند که با خوردن هندوانه لرز و سوز سرما به تنشان تأثیر نگذاشته و سرمای زمستان را حس نخواهند کرد. چله بزرگ را چهل روز و تا دهم بهمن و چله کوچک قویتر و سردتر از چله بزرگ و بیست روز است. در این شب مردم گرد هم جمع می شوند و هر آنچه از میوه تازه و خشکبار نگهداری شده در سفره قرار می دهند .
چرشنبه گئجه سی :
از مهمترين مراسم مردم این منطقه شبهای چهارشنبه آخرین ماه سال است که البته امروزه فقط مراسم آخرین شب چهارشنبه سال برگزار می شود. مراسم این جشن عبارت است از: جمع شدن تمامی افراد خانواده دور هم و پختن دولمه به عنوان شام, روشن كردن آتش و پريدن از روي آن. كه صبح فرداي همان روز اغلب مردم به كنار رود خانه صوفی چای كه مظهر پاكي و زلالي است مي روند تا سال جديد را به زلالي و پاكي آب آغاز كنند.از سایر مراسم این جشن می توان به: تعریف داستانهای قدیمی, چیستان ها, ضرب المثل ها, شال ساللاما و غیره اشاره کرد .
اوروج بايرامي :
بعد از یک ماه روزه داری در ماه رمضان, روز عید فطر روز صله ارحام و دید و بازدید و رفتن به منزل بزرگان فامیل و تبریک گویی این روز به آنها می باشد .
بارات گئجه سي(نیمه شعبان)
در این روز نیز فامیل و خانواده دور هم برای خوردن شام جمع می شوند و در این روز مشهور است که باید بهترین غذایی را که خانواده می پسندند درست کنند .
اولولر بايرامي(رغییب)
این عید روز بزرگداشت تمامی از دست رفتگان همراه با رفتن به سر خاک آنها و دعا کردن بر تمامی بی وارثان است
.


تعريف داستان

داستان های قدیمی میراث گرانقدری است که سینه به سینه از گذشتگان به ما رسیده و برخواسته از فرهنگ یک جامعه بوده و همواره نقش مهمی در اعتلای آن ایفا کرده است. این داستانها در مراغه به انواع مختلف نقل و بازگویی می شد .
بعضي از نقالان بودند كه داستان هاي ملي را در قهوه خانه ها و گاهي در ميان برخي اعيان شهر نقل و تعريف مي كردند. شاه ها و خان ها از اين گونه نقالان دعوت رسمي مي كردند كه در ميان خوانواده شان حضور يافته و داستانهايي از شاهنامه, گرشاسب نامه و نظاير آنها را با شرح و بسط و حالات بخصوص بيان كنند .
همچنين عاشیق ها بودند كه بعضي از داستانهاي عاشقانه را در قهوه خانه ها و بعضي از مجالس عروسي و جشن هاي ملي و مذهبي و اخيرا پس از افتتاح راديو در ايستگاههاي راديويي به همراهي سازهاي خود و به صورت دوره اي اين داستانها را تعريف مي كردند. از جمله اين داستانها عاشقانه مي توان به داستانهاي اصلي و كرم, عاشيق غريب, شاه سنم و داستان هاي حماسي و ملي كور اوغلو و ده ده قورقود و برخي از داستانهاي ادوملو دیرک, قره دئو, ساری اینک, بوساد و تپه گوز, سازیم دینگیل دینگیل, گئچی ناغیلی و... اشاره كرد كه با حال و هواي بخصوصي بيان مي شود .
گروه ديگر از داستان گويان دراويش دوره گرد بودند كه در مجالس مذهبي و ديني به بيان داستانهاي ديني و دلاوري هاي پيامبر و ائمه مي پرداختند .

آداب ازدواج

از آداب و رسوم مهم دیگر مراغه آداب ازدواج می باشد که مختصرا به آن اشاره مي شود :
پس از اينكه دختري به خانواده داماد معرفي شد، ابتدا مادر و چند تن از خانم هاي خانواده داماد به ديدن آن دختر مي روند. اگر دختر را پسنديدند، در جلسه بعد داماد را هم با خود مي برند. در آن جلسه اگر داماد دختر را پسنديد، مادر او هديه اي به خانواده دختر مي دهند. در آن روز زمان عقد و عروسي، مقدار مهريه و شيربها ( باشلوق ) توسط بزرگترهاي دو طرف تعيين مي شود. در روز عقدكنان خطبه عقد جاري مي شود و دختر و پسر به صورت رسمي به همسري يكديگر در مي آيند. مراسم حنابندان مفصل ترين بخش عروسي به حساب مي آيد كه با مراسم ويژه اي در خانه داماد و عروس انجام مي شود كه همه اين مراسم همراه با رقص پا يكوبي است. شب عروسي سيب زيباي قرمزي به هنگام ورود عروس به خانه داماد توسط وي به پاي عروس انداخته مي شود و اين مراسم نيز سرتاسر شادي و شور است. سپس، يك پسر بچه نابالغ از سوي خانواده داماد كمر عروس را به وسيله يك روبان يا روسري مي بندد. او بايد سه بار اين روسري يا روبان را از كمر عروس رد كرده و از زير پايش در بياورد . پسر بچه در حين انجام اين كار مي گويد “هفت پسر يك دختر “ و با مشت ضربه اي به پشت عروس مي زند. بعد پدر عروس دست عروس و داماد را در دست يكديگر گذاشته و دعا خير ابتداي زندگي دو زوج خوانده مي شود. سپس همه همراه عروس به خانه داماد مي روند. بعد از پذيرايي و شادماني ، ميهمانان خانه داماد را ترك مي كنند. صبح روز بعد از جشن عروسي جشني در خانه داماد بر پا مي شود كه ( پاتختي) نام داشته و فقط خانم ها در آن شركت دارند. هر يك از شركت كنندگان هديه اي براي عروس مي آورند . 


مراسم محرم

مردم حسيني مراغه از زمانهاي بسيار دور به منظور يادآوري و درس گيري از حماسه عظيم كربلا و بزرگداشت فداكاري هاي امام حسين و ياران او همه ساله در ماه محرم با تشكيل مراسم و مجالس سوگواري و تشريح اهداف مقدس قيام حسيني مراسمي را بر پا مي دارند. اين مراسم در آذربايجان وبخصوص در مراغه از ويژگي هاي خاصي برخوردار است كه از جمله آنها مي توان به مراسم زير اشاره كرد :
  1
مراسم شاخسه ي واخسه ي: از فرداي عيد غدير اين مراسم شروع شده و تمامي هيئت هاي عزاداري شهر, هر شب با رفتن به يك محله از محلات شهر مراسم عزاداري را برپا مي دارند .
  2
خرج و احسان: معمولا در دهه اول محرم در بيشتر مساجد قديمي نذورات مردم شهر به صورت خرج و احسان به اهالي آن محله و سایر مردم پخش مي شود .
  3
مراسم علم بندي: در روز سوم ماه محرم در تمامي كوچه و محلات شهر مراسم علم بندي كه نماد زنده نگه داشتن علم حضرت ابوالفضل(ع) است برپا مي شود, كه اين مراسم در محله دروازه با شكوه بيشتري برگزار مي شود. و از همين روز مراسم عزاداري با رسميت بيشتري آغاز مي شود .
4-
مراسم شمع گذاري در مساجد: در روز نهم ماه محرم نيز مردم با روشن كردن 41 شمع در 41 مسجد شهر به نوعي ديگر و طبق باورها و اعتقادات خود يادآور قيام و نهضت امام حسين(ع) در كربلا مي شوند .
5
مراسم روز عاشورا: آخرين مراسم دهه اول محرم در صبح روز عاشورا است كه اغلب مردم مراغه با رفتن به حسينيه حاج غفار, به ياد بستن آخرين احرام امام حسين, حوله سفيد بر تن انداخته و در محله هاي قديمي شهر مشغول به عزاداري مي شوند .
6
مراسم اربعين: آخرين مراسم عزاداري مربوط به روز اربعين مصادف با سالگرد چهلمين روز شهادت امام حسين و يارانش است كه مراغه اي ها با رفتن به روستاي چكان و نزد حرم امامزاده ابراهيم با مرثيه سرايي و غزاداري يادآور درسهاي قيام حسيني مي شوند


بازيهاي سنتي

بازیهای سنتی که در آذربایجان و به تبع آن در مراغه مرسوم است ریشه در باورها و فرهنگ مردم این منطقه دارد که عوامل زیادی همچون: شرایط آب و هوایی و اقلیمی, وسایل و امکانات قابل دسترس و... می تواند در چگونگی برگزاری این بازی ها دخیل باشد. این بازی ها اغلب به صورت گروهی و با کمک همدیگر و با شور و هیجان خاصی برگزار می شود و نوع بازی نسبت به ایام مختلف سال متفاوت است که از انواع این بازيها مي توان به موارد زیر اشاره کرد :
تونه دودي، پیل آغاج، چيل آغاج، آششیق اویونی، ایاق جیزیقی، بش داش، گیزلن پلانج، ئوزه ئوزه، گولس آغاج


مردم شناسی بخش